كليفورد ادموند باسورث ( مترجم : فريدون بدره اى )
172
سلسله هاى اسلامى جديد : راهنماى گاهشمارى و تبارشناسى ( فارسى )
ميل آنها به تقليد از معيارهاى دربارهاى سلطنتى اروپا در نيمه قرن نوزدهم ، سنگينتر شد . اسماعيل اولين عضو خانواده خود بود كه از سلطان عثمانى لقب خديو ، كه اصل قديم ايرانى داشت ، وعدهء جانشينى موروثى اعقاب خود در مصر را گرفت . اين در زمان اسماعيل بود كه كار ساختمان ترعهء سوئز به پايان رسيد ، اما اقدامات توسعهطلبانه مصر در حبشه و سودان ثبات مالى مصر را به هم زد . مصر مانند تركيه به زير سيطرهء مالى ملل وامخواه اروپايى رفت . پس از شورش ناسيوناليستى عرابى پاشا در 1299 / 1882 دولت بريتانيا زمام امور مالى مصر را به دست گرفت و يك پادگان نظامى ثابت در آنجا بگماشت . قيمومت بريتانيا بر مصر تا سال 1340 / 1922 ادامه داشت . دوران سلطنت دو تن از اعضاى مهم اين سلسله ، يعنى فؤاد اول و فاروق بيشتر اوقات در داخل به كشمكش با حزب سياسى اكثريت يعنى حزب وفد و در خارج به كوشش براى برافگندن واپسين قيود استيلاى بريتانيا گذشت . درست قبل از آنكه به حكومت پادشاهى خاتمه داده شود نحاس پاشا معاهدهء حكومت مشترك بر سودان را لغو كرد و فاروق را پادشاه مصر و سودان اعلام نمود . با اينهمه ، نارضايى ، بويژه بعد از فاجعهء 1947 عرب و اسراييل بالا گرفت و مردم اين حادثه را نتيجهء فساد و بىكفايتى دستگاه سلطنت مىدانستند . سلطان هميشه در نظر مصريان بيشتر نهادى تركى تلقى مىشد تا عربى و فاروق را نهضت افسران آزاد تحت رهبرى محمد نجيب و جمال عبد الناصر در 1952 مجبور به استعفا كردند . پسر خردسال فاروق زير نظر يك نايب السلطنه كماكان پادشاه باقى ماند تا اينكه بالاخره در ژوئن 1953 حكومت سلطنتى به كلى ملغى شد . محمد على و اعقاب او در مصر سكه عثمانى ضرب مىكردند كه تنها نام سلطان مخدوم آنها بر آن حك شده بود و اين امر درست تا جنگ جهانى اول و قطع نهايى همهء رشتههاى قانونى با استانبول ادامه داشت . بعد از آن حسين كامل و جانشينان او نام خود را بر روى سكههاى مصرى گذاشتند . كتابشناسى - لين - پول ، 84 - 85 ؛ زامباور ، 107 . - دائرة المعارف اسلام ، ويرايش دوم ، « محمد على پاشا » ( ا . ر . تولدانو ) . - P . M . Holt , Egypt and the Fertile crescent 1516 - 1922 : A Political History , with genealogical table at p . 312 . - P . J . Vatikiotis , The History of Egypt from Muhammad Ali to Sadat , London , 1980 .